Η πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) περιγράφει επιταχυνόμενες κλιματικές αλλαγές εντός λίγων δεκαετιών: τα έτη 2015–2025 καταγράφονται ως τα θερμότερα έντεκα στην ιστορία των μετρήσεων, με το 2025 να εμφανίζεται ως το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο έτος, περίπου 1,43 °C πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1850–1900.
Για πρώτη φορά στην έκθεση περιλαμβάνεται και η ενεργειακή ανισορροπία της Γης ως βασικός κλιματικός δείκτης. Η ενεργειακή ισορροπία μετρά τη ροή ενέργειας που εισέρχεται και εξέρχεται από το σύστημα της Γης· υπό σταθερό κλίμα, η ενέργεια που προσλαμβάνεται από τον ήλιο θα έπρεπε να ισοσκελίζεται από την εξερχόμενη. Ωστόσο, οι αυξανόμενες συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου (διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο, υποξείδιο του αζώτου), οι οποίες βρίσκονται σήμερα σε επίπεδα ρεκόρ των τελευταίων τουλάχιστον 800.000 ετών, έχουν ανατρέψει αυτή την ισορροπία και έχουν αυξήσει την ενεργειακή ανισορροπία—ιδιαίτερα τα τελευταία είκοσι χρόνια.
Η συντριπτική πλειονότητα της πλεονάζουσας θερμότητας, περίπου το 91%, αποθηκεύεται στους ωκεανούς, που λειτουργούν ως ο κύριος ρυθμιστής ενάντια στην περαιτέρω θέρμανση της ξηράς. Το θερμικό περιεχόμενο των ωκεανών έφτασε σε νέο ρεκόρ το 2025. Το 3% της πλεονάζουσας ενέργειας σωρεύεται στους πάγους, οι οποίοι, με τη σειρά τους, λειώνουν και χάνουν σημαντική μάζα στην Ανταρκτική και τη Γροιλανδία. Μόλις το 1% αποθηκεύεται στην ατμόσφαιρα, δηλαδή στις θερμοκρασίες που νιώθουν οι άνθρωποι, ενώ περίπου το 5% αποθηκεύεται στην ξηρά.
Οι συνέπειες για την υγεία και τα οικοσυστήματα τονίζονται επίσης στην έκθεση του WMO. Όπως αναφέρεται, «Η υπερβολική ζέστη έχει ευρείες επιπτώσεις στη θνησιμότητα, τα μέσα διαβίωσης, τα οικοσυστήματα και τα συστήματα υγείας, ενώ παράλληλα εντείνει κινδύνους, όπως οι ασθένειες που μεταδίδονται από φορείς (έντομα κ.λπ.) και το νερό καθώς και οι στρεσογόνοι παράγοντες για την ψυχική υγεία».
Η έκθεση εστιάζει ειδικότερα σε δύο κινδύνους: τη ραγδαία εξάπλωση του δάγκειου πυρετού και το θερμικό στρες. Όσον αφορά τον δάγκειο πυρετό σημειώνεται ότι «Η μετάδοση του δάγκειου πυρετού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όμως οι υψηλότερες θερμοκρασίες παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς επιταχύνουν την ανάπτυξη των κουνουπιών, αυξάνουν τη συχνότητα των τσιμπημάτων και συντομεύουν τις περιόδους επώασης του ιού». Το θερμικό στρες, κατά την έκθεση, επηρεάζει πάνω από το ένα τρίτο του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού.
Η κατάσταση γίνεται ήδη ορατή στην Ελλάδα, όπου, όπως επισημαίνει ο μετεωρολόγος και διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Κώστας Λαγουβάρδος, «Υπάρχει μεγάλη συσσώρευση θερμών ετών τα τελευταία χρόνια». Σε σχετική του τοποθέτηση περιγράφει ακόμα τα πρόσφατα φαινόμενα: «Τα τελευταία χρόνια (2021, 2023, 2024 και 2025) έχουμε μεγάλης διάρκειας καύσωνες στη χώρα μας. Μπορεί, μεν, να είχαμε και παλαιότερα καύσωνες, όπως το 1987, όμως την τελευταία πενταετία παρατηρούμε απανωτούς και μεγάλης διάρκειας που κρατούν περισσότερες από 10 μέρες. Εκτός από την αύξηση της έντασης των καιρικών φαινομένων, αυτό που με ανησυχεί περισσότερο», προσθέτει «είναι η αύξηση των θερμοκρασιών γιατί αυτό είναι πολύ σημαντική επιβάρυνση για την υγεία – ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου οι θερμοκρασίες παραμένουν πολύ υψηλές και τη νύχτα. Αυτό σημαίνει ένα πολύ έντονο θερμικό στρες, το οποίο καταπονεί τον πληθυσμό, και ειδικά, όταν συμβαίνει πολλές μέρες αυξάνει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα».
Η εικόνα που περιγράφει η έκθεση και οι τοπικές παρατηρήσεις επιστήμονων δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι πλέον μια μακρινή προοπτική αλλά μια άμεσα αισθητή πραγματικότητα, με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, την οικονομία και τα οικοσυστήματα. Η ανάγκη για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και για μέτρα προσαρμογής σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο καθίσταται επείγουσα.
