Η ανάπτυξη Αμερικανών στρατιωτών στη Μέση Ανατολή υποκινεί ανησυχίες για πιθανές στρατιωτικές ενέργειες των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, με το ερώτημα να περιστρέφεται γύρω από τους σκοπούς αυτής της κίνησης και τις συνέπειές της στην περιοχή.
Ένα από τα πιο πιθανά σενάρια περιλαμβάνει την κατάληψη του νησιού Χαργκ, που είναι κεντρικό σημείο για την ενεργειακή διακίνηση στο βόρειο Περσικό Κόλπο, και μέσω του οποίου γύρω στο 90% των πετρελαϊκών εξαγωγών της Τεχεράνης μεταφέρεται.
Επιπλέον, αναλυτές επισημαίνουν ότι άλλα νησιά μπορεί να αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, καθώς επηρεάζουν άμεσα τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Το «αμυντικό τόξο» του Ιράν
Σύμφωνα με το CNN, επτά νησιά – Αμπού Μούσα, Μεγάλο και Μικρό Τούνμπ, Χενγκάμ, Κεσμ, Λαράκ και Ορμούζ – θεωρούνται ότι σχηματίζουν αυτό που οι ερευνητές περιγράφουν ως «αμυντικό τόξο» του Ιράν. Μελέτη του 2022 καταδεικνύει ότι η γεωγραφική τους τοποθέτηση επιτρέπει στην Τεχεράνη να ελέγχει τη θαλάσσια κυκλοφορία στο στενό, δεδομένου ότι μεγάλα πλοία και δεξαμενόπλοια είναι υποχρεωμένα να πλέουν κοντά σε αυτά λόγω των ρηχών υδάτων.
Τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο και Μικρό Τούνμπ κρίνονται ιδιαιτέρως σημαντικά, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις μέσω ταχυπλόων σκαφών των Φρουρών της Επανάστασης, καθώς και ναρκοθέτηση ή χρήση drones. Ιρανοί αξιωματούχοι τα αποκαλούν «αβύθιστα αεροπλανοφόρα», τονίζοντας τη στρατηγική τους αξία.
Ενίσχυση ιρανικών θέσεων και στρατηγικές των ΗΠΑ
Η παρουσία του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έχει ενισχυθεί στα εν λόγω νησιά, με τον διοικητή τους να δηλώνει ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να πλήξει εχθρικές βάσεις, πλοία και στόχους στην περιοχή. Αναλυτές θεωρούν ότι, για να διασφαλίσουν οι ΗΠΑ τη διέλευση ναυτικών δυνάμεων στον Κόλπο, θα πρέπει προηγουμένως να εξουδετερώσουν τις ιρανικές θέσεις στα νησιά.
Περίπου 5.000 στρατιώτες έχουν τεθεί σε ετοιμότητα, συμπεριλαμβανομένων μονάδων πεζοναυτών και 1.000 στρατιωτών της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας. Υπολογίζεται ότι δύο αποβατικές μονάδες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη «συντριπτικής ισχύος».
Δυσκολίες στην επιχειρησιακή υλοποίηση
Η μεταφορά στρατευμάτων μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε διά θαλάσσης είτε αεροπορικά. Η χρήση αποβατικών μέσων περιλαμβάνει ειδικά πλοία ικανά να προσεγγίζουν ακτές, ωστόσο η είσοδος τους στον Κόλπο ενδέχεται να είναι επικίνδυνη, καθώς απαιτεί διέλευση από περιοχές που τελούν υπό ιρανικό έλεγχο.
Το νησί Λαράκ, που βρίσκεται στην είσοδο του Στενού, θεωρείται κρίσιμος στόχος, καθώς το Ιράν μπορεί να πλήξει πλοία που προσπαθούν να εισέλθουν στον Κόλπο. Εναλλακτικά, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εξετάσουν την αεροπορική ρίψη δυνάμεων, αν και αυτό θα σήμαινε περιορισμό στον εξοπλισμό και αύξηση της ευαλωτότητας σε αντιαεροπορικά συστήματα.
Διάρκεια επιχείρησης και πιθανές συνέπειες
Εκτιμήσεις υποδεικνύουν ότι μια επιχείρηση κατάληψης νησιών μπορεί να διαρκέσει από δύο ημέρες έως και δύο εβδομάδες. Αν υπάρξει επιτυχία, οι ΗΠΑ θα έχουν τη δυνατότητα να εγκαταστήσουν ραντάρ και στρατιωτικές δυνάμεις, ελέγχοντας τη δραστηριότητα στο Στενό και αποδυναμώνοντας τις ιρανικές επιχειρησιακές βάσεις.
Ωστόσο, η διατήρηση του ελέγχου απαιτεί μια μόνιμη δύναμη κατοχής περίπου 1.800 έως 2.000 στρατιωτών, οι οποίοι θα είναι εκτεθειμένοι σε επιθέσεις με πυραύλους, drones και πυροβολικό από ιρανικό έδαφος.
Πολιτικές και διπλωματικές παράμετροι
Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί πλήγματα από αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις σε ιρανικές στρατιωτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των νησιών Αμπού Μούσα και Τούνμπ, γεγονός που μπορεί να ενισχύει την προετοιμασία για μελλοντικές επιχειρήσεις.
Τα νησιά Αμπού Μούσα και Τούνμπ βρίσκονται σε διαμάχη μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το 1971, έτος κατά το οποίο το Ιράν ανέκτησε τον έλεγχο τους. Τα Εμιράτα έχουν προσφύγει στα Ηνωμένα Έθνη, χωρίς να αποκλείουν προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο, γεγονός που περιπλέκει επιπλέον την κατάσταση.
Η πιθανή αμερικανική κατάληψη των νησιών δημιουργεί προκλήσεις: αν επιστραφούν στο Ιράν, θα μπορούσε να προκληθεί ένταση με τα Εμιράτα· αν αποδοθούν σε άλλη χώρα, αυτό ενδέχεται να υπονομεύσει τη σταθερότητα μιας μελλοντικής ιρανικής κυβέρνησης.
Παράταση προθεσμίας και διπλωματικές διεργασίες
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ανακοινώσει παράταση δέκα ημερών για ενδεχόμενα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν, μέχρι τις 6 Απριλίου, προκειμένου να δοθεί χρόνος για τις διαπραγματεύσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δήλωσε ότι έχουν σημειωθεί πρόοδοι, ενώ ο υπουργός Άμυνας τόνισε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται.
Οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο επισημαίνουν τη σημασία του ελέγχου των γεωγραφικών σημείων, όπως τα νησιά στο Στενό του Ορμούζ, καθώς οι στρατιωτικές επιλογές συνεπάγονται σημαντικό κόστος, κινδύνους και ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες.
