Η κατανάλωση εντόμων φαίνεται ότι αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στη σύγχρονη διατροφική συζήτηση, καθώς πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Ωστόσο, προκύπτει το ερώτημα: αν κάποιοι υποστηρίξουν ότι για τη δική μας ευημερία πρέπει λ.χ. να καταναλώνουμε κατσαρίδες ή άλλα έντομα, ποια θα είναι η αντίδραση μας; Σημειώνεται μάλιστα ότι έχουμε, τουλάχιστον θεωρητικά, τα εργαλεία για να ασχοληθούμε με την κλιματική κρίση.
Προβληματισμός για συμφέροντα
Ο Γιάννης Μηλιώκας είχε ήδη προειδοποιήσει από το 1986 ότι «… είδα έναν κόσμο να γκρεμίζεται μπροστά μου, είδα να γίνεται γιαπί η γειτονιά μου για το καλό μου…».
Καταθέτω λοιπόν το ερώτημα: όλες αυτές οι επιχειρηματικές κινήσεις γύρω από την κατανάλωση εντόμων γίνονται για την ευημερία μας ή απλώς για να αποκομίσουν κάποιοι οικονομικά οφέλη; Αυτό το ερώτημα προκύπτει, δεδομένου ότι σήμερα μια μικρή ομάδα μεγάλων εταιρειών ελέγχει την πλειονότητα του διατροφικού συστήματος.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με εκθέσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων, ανάμεσα στους 570 εκατομμύρια παραγωγούς αγροτικών προϊόντων και τους 7,2 δισεκατομμύρια καταναλωτές, οι λίγοι έμποροι ελέγχουν το 75% του εμπορίου των βασικών προϊόντων.
Διατροφικές προκλήσεις
Οι υποστηρικτές της κατανάλωσης εντόμων επισημαίνουν τον αυξανόμενο πληθυσμό και τη ρύπανση που προκαλεί η κτηνοτροφία, μιλώντας για αναγκαιότητα επιβίωσης και επισιτιστικής ασφάλειας.
Αξιοσημείωτο είναι ότι 1 στους 3 ανθρώπους (περίπου 2,37 δισεκατομμύρια άτομα) αντιμετωπίζει διατροφική ανασφάλεια, με 768 εκατομμύρια ανθρώπους να υποσιτίζονται.
Παράλληλα, κάθε χρόνο το 30% της παραγόμενης τροφής πετάγεται, αξίας 940 δισεκατομμυρίων ευρώ. Στην Ευρώπη, οι απώλειες φτάνουν τους 88 εκατομμύρια τόνους ετησίως, περιλαμβάνοντας και την Ελλάδα.
Η τρέχουσα κατάσταση στην ΕΕ
Στην ΕΕ, πλέον είναι διαθέσιμα προς πώληση συγκεκριμένα έντομα, τα οποία έχουν αξιολογηθεί από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κατανάλωση.
Οι επιλογές περιλαμβάνουν την αποδημητική ακρίδα, τον οικιακό γρύλο και τον κίτρινο αλευροσκώληκα, τα οποία είναι παρόντα σε αρτοσκευάσματα, ζυμαρικά και γλυκά. Είναι σημαντικό, βεβαίως, τα προϊόντα που περιλαμβάνουν έντομα να έχουν κρυστάλλινη σήμανση στην ετικέτα τους.
Ωστόσο, ανακύπτει το ερώτημα αν αυτή η σήμανση είναι επαρκής και ευκρινής, ώστε οι καταναλωτές να είναι πλήρως ενημερωμένοι για το τι αγοράζουν και καταναλώνουν.
Αναζητώντας βιώσιμες λύσεις
Η βιομηχανική κτηνοτροφία έχει μεγάλο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, το οποίο συμβάλλει καθοριστικά στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, οι μικρές φάρμες δεν φέρουν την ευθύνη για την κλιματική κρίση. Πρέπει να αναλογιστούμε γιατί η έμφαση δίνεται σε λύσεις που μοιάζουν με «ανάγκη», αντί να εξερευνηθούν εναλλακτικά αγροτοδιατροφικά μοντέλα.
Αναφορά στην πολιτιστική κληρονομιά
Αναλογιζόμενος τη συζήτηση αυτή, θυμάμαι τον θόρυβο που είχε δημιουργηθεί γύρω από το κοκορέτσι πριν από αρκετές δεκαετίες. Υπενθυμίζεται ότι τη δεκαετία του ’90, κυκλοφόρησαν φήμες πως η ΕΕ σχεδίαζε την απαγόρευση των εντοσθίων, γεγονός που στην Ελλάδα μεταφράστηκε ως «η Ευρώπη καταργεί το κοκορέτσι…». Αν και τελικά δεν εφαρμόστηκε καμία πλήρης απαγόρευση, το εγχείρημα αυτό φαίνεται μάλλον ειρωνικό όταν συγκρίνεται με τη σημερινή κατάσταση όσον αφορά την κατανάλωση εντόμων. Πρέπει να σημειωθεί ότι προσωπικά εξακολουθώ να προτιμώ το κοκορέτσι.
