Τι είναι η λοβοτομή

Μια λέξη που σήμερα τη χρησιμοποιούμε κυρίως μεταφορικά, γνωρίζουμε όμως τι ακριβώς είναι αυτή η ιατρική μέθοδος;

Η λοβοτομή είναι μια χειρουργική διαδικασία που περιλαμβάνει αφαίρεση ή καταστροφή τμημάτων του μετωπιαίου φλοιού. Στο παρελθόν είχε χρησιμοποιηθεί για θεραπεία ασθενών με ψυχικές ασθένειες και διαταραχές συμπεριφοράς.

Στη δεκαετία του 1950, άρχισε να καταργείται σταδιακά σε μεγάλο βαθμό και να αντικαθίσταται με φάρμακα, λογοθεραπεία και άλλες μορφές θεραπείας. Σε γενικές γραμμές δεν πραγματοποιούνται σήμερα εγχειρήσεις λοβοτομής, καθώς πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι μια εξαιρετικά βάρβαρη διαδικασία.

Οταν εκτελείτο με επιτυχία, η λοβοτομή μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στη συμπεριφορά του ασθενή. Για ψυχωτικούς ασθενείς η λοβοτομή ήταν μερικές φορές ευεργετική, καθώς ηρεμούσε τον ασθενή και μπορούσε στη συνέχεια να ζήσει μια σχετικά φυσιολογική ζωή. Η λοβοτομή ήταν, επίσης, γνωστή για την πρόκληση ήπιων επιδράσεων και γενικά μειωμένη απόκριση κι αυτό θεωρήθηκε ιστορικά ως όφελος από εκείνους που υποστήριζαν την διαδικασία.

Ομως, το θέμα είναι πως η λοβοτομή μπορεί να πάει τελείως στραβά. Ο εγκέφαλος είναι ένα εξαιρετικά ευαίσθητο και ιδιαίτερα πολύπλοκο όργανο και την εποχή που πραγματοποιούνταν οι λοβοτομές οι άνθρωποι, ακόμα και οι εξειδικευμένοι χειρουργοί δεν γνώριζαν πολλά πράγματα γι’ αυτόν. Δεδομένου ότι δεν είχαν στη διάθεσή τους το ευρύ φάσμα των επιστημονικών εργαλείων που υπάρχουν σήμερα, δεν μπορούσε να γίνει απεικονιστική εξέταση που να δείχνει πώς λειτουργεί και ποιες είναι οι δραστηριότητες του εγκεφάλου. Ετσι, δεν αποκλείονταν οι περιπτώσεις που η λοβοτομή μπορούσε να οδηγήσει ακόμα και σε θάνατο στη χειρότερη περίπτωση ή προκαλούσε σοβαρές βλάβες στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα ουσιαστικά να επιβραδύνει την διανοητική κατάσταση του ασθενή. Επίσης, πολλοί ασθενείς έπεφταν σε κώμα και έμεναν «φυτά» μετά από τη λοβοτομή.

Οι πρώτες λοβοτομές φέρεται να έχουν πραγματοποιηθεί το 1892 όταν ο δρ Gottlieb Burckhardt πειραματίστηκε με αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «λευκοτομή» στην Ελβετία. Δύο ασθενείς του έχασαν τη ζωή τους κι έτσι η διαδικασία δεν θα μπορούσε να πει κανείς ότι στέφθηκε από επιτυχία. Παρόλα αυτά βρήκε οπαδούς στα πρόσωπα δύο Πορτογάλων γιατρών, των Antonio Moniz και Almeida Lima, oι οποίοι εργάστηκαν σε μια νέα έκδοση της λοβοτομής στη δεκαετία του 1930. Η διαδικασία περιελάμβανε άνοιγμα τρύπας στο κρανίο του ασθενούς και έγχυση οινοπνεύματος στον μετωπιαίο φλοιό για να σκοτώσει μέρος του εγκεφάλου. Είναι, μάλιστα, χαρακτηριστικό ότι ο Moniz πήρε βραβείο Νόμπελ γι’ αυτό το έργο του το 1949.

Οταν η λευκοτομή διέσχισε το… δρόμο προς τις ΗΠΑ, τελειοποιήθηκε από τον δρα Walter Freeman και το όνομά της άλλαξε σε λοβοτομή. Ο Freeman ανακάλυψε ότι ήταν δυνατή η πρόσβαση στο μετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου μέσω της οφθαλμικής κόγχης, γι’ αυτό και έκανε επεμβάσεις πάνω από το βολβό του ματιού. Μια άλλη μέθοδός του ήταν να ανοίγει με μια μικρή μύτη τρυπανιού το κρανίο από την περιοχή του αυτιού και αφού έφτανε στο μετωπιαίο φλοιό κατέστρεφε οριστικά τα νεύρα χτυπώντας απότομα το τρυπάνι με ένα μικρό σφυρί.

Ο Freeman που ονομάστηκε «μάγος-γιατρός» κυκλοφορούσε τη δεκαετία του 1950 με ένα βανάκι που μετέφερε τον εξοπλισμό του και έκανε λοβοτομές παντού, από τα νοσοκομεία μέχρι και τα δωμάτια ξενοδοχείων. Μπορούσε να υποβάλλει σε λοβοτομή από ψυχικά ασθενείς μέχρι άτακτα παιδιά ή αμελείς νοικοκυρές και μετέτρεψε πολλούς ανθρώπους σε «φυτά», προτού χάσει την ιατρική του άδεια.

Στην βραβευμένη ταινία «Η φωλιά του κούκου» η μέθοδος της λοβοτομής χρησιμοποιείται για να «ηρεμήσει» τον ατίθασο ασθενή που υποδύεται ο Τζακ Νίκολσον

Μετά την δεκαετία του 1950 και με το… βίο και την πολιτεία του Freeman να αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγήν, οι γιατροί στράφηκαν σε λιγότερο ακραίες μεθόδους για τη θεραπεία ασθενών με ψυχιατρικές διαταραχές και από τη δεκαετία του 1970 η λοβοτομή απαγορεύτηκε σε μεγάλο βαθμό στο μεγαλύτερο μέρος του ανεπτυγμένου κόσμου.

Σήμερα οι γιατροί εκτελούν μερικές φορές μια διαδικασία που είναι γνωστή ως ψυχοχειρουργική, μια μορφή νευροχειρουργικής που περιλαμβάνει την επιλεκτική καταστροφή του εγκεφάλου για να θεραπεύσουν πολύ συγκεκριμένες συνθήκες. Σε γενικές γραμμές, όμως, πρόκειται για μια χειρουργική επέμβαση που θεωρείται ως εναλλακτική λύση έκτακτης ανάγκης.

BEST OF SPORTS VIDEOS

ΑΘΛΟΣ HEADLINES

Χετάφε – Μπαρτσελόνα 1-1: Κλώτσησε την ευκαιρία και κινδυνεύει να μείνει ακόμα και στο -7 από την κορυφή

Η Μπαρτσελόνα παρουσιάστηκε αδιάβαστη και κάπως... soft για τα...

Αταλάντα – Νάπολι 2-3: Ο Λουκάκου έκρινε το ντέρμπι και έδωσε τρίποντο-χρυσάφι στη μάχη του τίτλου

Ο Λουκάκου είπε την τελευταία λέξη στο συγκλονιστικό ντέρμπι και η Νάπολι ξέφυγε στο +7 από την Αταλάντα και στο +6 από την Ίντερ, που πάντως έχει δύο ματς λιγότερα στη μάχη με φόντο το Σκουντέτο

Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός 3-1: Έκανε το 3/3 στα φετινά ντέρμπι αιωνίων με 30 πόντους της Κούμπουρα

Η Κούμπουρα ήταν ξανά μαγική, ο Ολυμπιακός με τη συνήθη συνταγή χτύπησε στις αδυναμίες του Παναθηναϊκού και τον νίκησε για τρίτη φορά φέτος, βγάζοντας τον οριστικά από την εξίσωση για το απόλυτο πλεονέκτημα έδρας

Ολυμπιακός: Χωρίς Ζέλσον Μαρτίνς στο Περιστέρι, επιστροφή σε αποστολή για Ολιβέιρα

Ένας Πορτογάλος (Μαρτίνς) έμεινε εκτός κι ένας άλλος (Ολιβέιρα) επέστρεψε στην αποστολή του Ολυμπιακού για τον εκτός έδρας αγώνα με τον Ατρόμητο

Athens Kallithea – Βόλος 2-0: Δεύτερη νίκη με τον Μαλεζά στον πάγκο και ζωντανή στη μάχη της παραμονής

Η ομάδα του Στέλιου Μαλεζά πήρε μία ακόμη σημαντική νίκη στη Λεωφόρο -μόλις δεύτερη στη σεζόν- και δείχνει αποφασισμένη να δώσει μάχη μέχρι τέλους για την παραμονή στη Super League

Μπρέντφορντ – Λίβερπουλ 0-2: Νούνιες ο λυτρωτής και σπουδαίο διπλό στο Δυτικό Λονδίνο για τους Ρεντς

Ντάργουιν Νούνιες, ο άνθρωπος της τελευταίας στιγμής για τη...

Νεκρός μοτοσικλετιστής σε προσπάθεια να διαφύγει από έλεγχο της ΕΛΑΣ στη Νέα Πέραμο

Τραγική κατάληξη είχε μοτοσικλετιστής ο οποίος επιχείρησε να ξεφύγει...

European Cup γυναικών: Στους «8» η Νέα Ιωνία, αποκλείστηκε ο ΠΑΟΚ

Πανηγυρική πρόκριση στους «8» του European Cup στο χάντμπολ...

Χετάφε – Μπαρτσελόνα 1-1: Κλώτσησε την ευκαιρία και κινδυνεύει να μείνει ακόμα και στο -7 από την κορυφή

Η Μπαρτσελόνα παρουσιάστηκε αδιάβαστη και κάπως... soft για τα...

Αταλάντα – Νάπολι 2-3: Ο Λουκάκου έκρινε το ντέρμπι και έδωσε τρίποντο-χρυσάφι στη μάχη του τίτλου

Ο Λουκάκου είπε την τελευταία λέξη στο συγκλονιστικό ντέρμπι και η Νάπολι ξέφυγε στο +7 από την Αταλάντα και στο +6 από την Ίντερ, που πάντως έχει δύο ματς λιγότερα στη μάχη με φόντο το Σκουντέτο

Τα highlights από τη μεγάλη νίκη του Ολυμπιακού με 3-1 σετ κόντρα στον Παναθηναϊκό

Η Κούμπουρα ήταν ξανά μαγική, ο Ολυμπιακός με τη...