Ο ψηφιακός ευρώ προχωρά εντός των προγραμματισμένων χρονοδιαγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με σκοπό να κυκλοφορήσει επίσημα το 2029. Το νέο αυτό ψηφιακό νόμισμα θα διευκολύνει τις offline πληρωμές και θα προσφέρει ιδιωτικότητα στους πολίτες κατά τη διάρκεια των συναλλαγών τους, δημιουργώντας παράλληλα μια ανταγωνιστική εναλλακτική στους παραδοσιακούς τρόπους πληρωμής. Πριν από την επίσημη διάθεση, θα γίνει πιλοτική κυκλοφορία που θα διαρκέσει ένα χρόνο.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, η συζήτηση για την υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ έχει προχωρήσει από την φάση του σχεδιασμού στην τεχνική υλοποίηση. Η τρίτη φάση, που θα εκτείνεται από τον Οκτώβριο 2025 έως τον Σεπτέμβριο 2027, επικεντρώνεται στην ανάπτυξη υποδομών και την επιχειρησιακή προετοιμασία του συστήματος.
Οι εργασίες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αντιπαραβάλλονται σε τρεις βασικούς άξονες: την τεχνική ετοιμότητα μέσω της ανάπτυξης υποδομής και τυποποιήσεων, την προετοιμασία για πιλοτικές δοκιμές και τη συνεργασία με φορείς της αγοράς προκειμένου να κλείνουν οι λεπτομέρειες του εγχειριδίου κανόνων. Αυτή η περίοδος συνιστά μια κρίσιμη γέφυρα μεταξύ του σχεδιασμού και της πραγματικής εφαρμογής, αποβλέποντας στη διασφάλιση της ασφαλούς, αξιόπιστης και ευρέως αποδεκτής λειτουργίας του ψηφιακού ευρώ στην ευρωζώνη.
Φάσεις ανάπτυξης του ψηφιακού ευρώ
Όπως αναφέρεται στην έκθεση του Διοικητή Γιάννη Στουρνάρα, η πρώτη φάση, που ονομάζεται φάση διερεύνησης (Οκτώβριος 2020 – Οκτώβριος 2023), εστίασε στη σκοπιμότητα και στα κύρια χαρακτηριστικά του ψηφιακού ευρώ. Δόθηκε έμφαση στην προστασία της ιδιωτικότητας, στη διαδικασία της προσβασιμότητας για όλους τους πολίτες και στη συμπληρωματική λειτουργία του με τα μετρητά. Η φάση αυτή ολοκληρώθηκε με την έγκριση ενός στρατηγικού πλαισίου που τους άνοιξε το δρόμο για την επόμενη φάση.
Η δεύτερη φάση, που ονομάζεται φάση προετοιμασίας (Νοέμβριος 2023 – Οκτώβριος 2025), σηματοδότησε τη μετάβαση στη πρακτική σχεδίαση. Το Ευρωσύστημα ανέλαβε να καθορίσει τα τεχνικά χαρακτηριστικά και να συνεργαστεί με τράπεζες και παρόχους πληρωμών. Σημαντικό βήμα υπήρξε η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων (Rulebook), το οποίο προσδιόρισε τους κανόνες λειτουργίας και τους ρόλους των συμμετεχόντων.
Η τέταρτη φάση, η οποία θα εκτείνεται από Σεπτέμβριο 2027 έως Σεπτέμβριο 2028, θα περιλαμβάνει μια πιλοτική άσκηση διάρκειας δώδεκα μηνών. Εάν η σχετική νομοθεσία εγκριθεί μέχρι το τέλος του 2026, οι επιλεγμένοι πάροχοι πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα προκειμένου να δοκιμαστεί η τεχνική και λειτουργική ετοιμότητα. Οι τελικές αποφάσεις για την επίσημη κυκλοφορία θα ληφθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, μόλις τεθεί σε εφαρμογή το νομοθετικό πλαίσιο.
Πλεονεκτήματα του ψηφιακού ευρώ
Η Τράπεζα της Ελλάδος αναγνωρίζει ότι το ψηφιακό ευρώ θα είναι ένα σύγχρονο και ασφαλές μέσο πληρωμής για όλους τους πολίτες της ευρωζώνης. Θα είναι γενικά αποδεκτό για πληρωμές μέσα στη ζώνη του ευρώ και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, και εκτός αυτής.
Παράλληλα, θα χρησιμοποιεί ήδη υπάρχουσες υποδομές, μειώνοντας τα κόστη προσαρμογής της αγοράς, και θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα πληρωμών, περιορίζοντας την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.
Ανάμεσα στα πλεονεκτήματα περιλαμβάνονται οι offline συναλλαγές, η ενίσχυση της καινοτομίας και η ευκαιρία ανάπτυξης νέων προϊόντων από τράπεζες και παρόχους πληρωμών. Το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί με τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι «το ψηφιακό ευρώ έχει ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία στη ζώνη του ευρώ και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού χώρου πληρωμών. Προσφέρει μια αξιόπιστη δημόσια εναλλακτική λύση σε χρήμα κεντρικής τράπεζας έναντι των διαθέσιμων ιδιωτικών μέσων πληρωμών και στηρίζει την καινοτομία. Παράλληλα, συμβάλλει στη χρηματοοικονομική ένταξη, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην ψηφιακή οικονομία».
