Η τελετή της Πρώτης Ανάστασης έχει προγραμματιστεί για το Μεγάλο Σάββατο, σηματοδοτώντας την αρχή της χαρούμενης ανακοίνωσης της Ανάστασης του Χριστού. Σύμφωνα με τις παραδόσεις της Εκκλησίας, η Ανάσταση γιορτάζεται από την ώρα που ο Χριστός κατέρχεται στον Άδη, απελευθερώνοντας τις ψυχές των δικαίων από την Παλαιά Διαθήκη από τον θάνατο και τον διάβολο.
Από τις 9 το πρωί πραγματοποιείται ο Εσπερινός της Ανάστασης, γνωστός και ως «Πρώτη Ανάσταση», όπου ακουγόταν το τροπάριο «Ανάστα ο Θεός». Αυτή η χρονική στιγμή σηματοδοτεί τη μετατροπή του πένθιμου κλίματος σε χαρά και ελπίδα για το Αναστάσιμο μήνυμα.
Το πρωινό του Μεγάλου Σαββάτου, η Εκκλησία τιμά «την θεόσωμον ταφήν» και «την εις Άδου κάθοδον», αναφερόμενη στην ταφή του Κυρίου και την κάθοδό Του στον Άδη, όπου κήρυξε στους νεκρούς. Παρότι η ταφή έλαβε χώρα το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής, η Εκκλησία αφιερώνει μια ξεχωριστή ημέρα για την μελέτη και τιμή αυτού του γεγονότος.
Από το προηγούμενο βράδυ, τα πένθιμα καλύμματα στα ναοί έχουν αντικατασταθεί από κόκκινα, αναστάσιμα. Την στιγμή που ο ιερέας ψάλλει το «Ανάστα ο Θεός», σκορπά δαφνόφυλλα, οι πιστοί χτυπούν τα στασίδια, οι καμπάνες ηχούν και ο ήχος γεμίζει τους ναούς, εκφράζοντας τη νίκη απέναντι στον θάνατο.
Το θεολογικό μήνυμα της Πρώτης Ανάστασης
Η Πρώτη Ανάσταση αποτελεί την έκφραση της νίκης του Χριστού επί του θανάτου και εκτυλίσσεται σε αρκετές φάσεις. Ο Ιησούς Χριστός, ως «απαρχή» (Α΄ Κορινθίους 15:20), έχει ανοίξει τον δρόμο για τους πιστούς. Στη συνέχεια ακολούθησε η ανάσταση των αγίων της Ιερουσαλήμ (Ματθαίος 27:52-53), ενώ αναμένονται η ανάσταση των «νεκρών εν Χριστώ» κατά την Παρουσία Του (Α΄ Κορινθίους 4:16) και των μαρτύρων στο τέλος της Θλίψης (Αποκάλυψη 20:4).
Στην Αποκάλυψη (20:12-13) περιγράφεται η δεύτερη ανάσταση για τους ασεβείς, οι οποίοι κρίνονται από τον Θεό πριν οδηγηθούν στην λίμνη της φωτιάς. Αυτή η δεύτερη ανάσταση σχετίζεται με τον «δεύτερο θάνατο» και την «ανάσταση κρίσης» (Ιωάννης 5:29).
Παραδόσεις και Έθιμα στην Ελλάδα το Μεγάλο Σάββατο
Το Μεγάλο Σάββατο, αν και πιο ήσυχο σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, φέρει πλούσιο συμβολισμό και έθιμα που τιμούν τη μετάβαση από τον θάνατο στη ζωή:
- Το σπάσιμο των κανατιών στην Κέρκυρα
Πρόκειται για το πιο γνωστό και θεαματικό έθιμο. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, οι Κερκυραίοι ρίχνουν από τα μπαλκόνια τους μεγάλα πήλινα δοχεία (μπότηδες) γεμάτα νερό. Ο ήχος τους αντιπροσωπεύει την καταστροφή του Άδη και την αναγέννηση της ζωής. - Η καμπάνα της Ανάστασης
Πολλά χωριά χτυπούν τις καμπάνες με χαρμόσυνο τόνο κατά την Πρώτη Ανάσταση, ακόμα και το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, ως προάγγελος της νίκης επί του θανάτου. - Το κάψιμο του Ιούδα
Σε ορισμένες περιοχές, όπως στη Χαλκιδική και στη Λέσβο, υπάρχει το έθιμο της δημιουργίας ενός ομοιώματος του Ιούδα, το οποίο καίγεται το βράδυ ή την Κυριακή του Πάσχα, συμβολίζοντας κάθαρση και δικαιοσύνη. - Το κόκκινο αυγό στο εικονοστάσι
Το πρώτο κόκκινο αυγό που βάφεται το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου τοποθετείται στο εικονοστάσι του σπιτιού και παραμένει έως το επόμενο Πάσχα. - Αναμμένο καντήλι στο μνήμα
Σε πολλές περιοχές, η Μεγάλη Παρασκευή και το Μεγάλο Σάββατο είναι αφιερωμένες στη μνήμη των νεκρών. Οι συγγενείς επισκέπτονται τα κοιμητήρια, καθαρίζουν και στολίζουν τους τάφους με λουλούδια, ανάβουν καντήλια και εκτελούν τρισάγια. Αυτές οι πρακτικές αποτελούν έκφραση σεβασμού και αγάπης προς τους κεκοιμημένους και συνδέονται με την ελπίδα της Ανάστασης. - Η «πρώτη λειτουργία» της Ανάστασης
Οι πιστοί που δεν θα παρακολουθήσουν την Ανάσταση τα μεσάνυχτα συμμετέχουν στην πρωινή λειτουργία και λαμβάνουν με σεβασμό.
Σε πολλά μοναστήρια, η ατμόσφαιρα είναι γεμάτη κατανυκτικότητα, επιτρέποντας στους πιστούς να βιώσουν την πνευματική προσμονή με περισυλλογή και προσευχή.
Πνευματικό Μήνυμα του Μεγάλου Σαββάτου
Το Μεγάλο Σάββατο λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη θλίψη και τη χαρά, στο Πάθος και στην Ανάσταση. Προσκαλεί τους πιστούς να βιώσουν εσωτερικά τη μετάβαση από τον πόνο στην ελπίδα.
Αυτή είναι η κρίσιμη στιγμή της Μεγάλης Εβδομάδας, πριν από την Ανάσταση του Χριστού, το γεγονός που δίνει φως και νόημα στην πίστη μας. Στην ησυχία του Τάφου, η νέα Ζωή παίρνει σάρκα και οστά.
