Με εντατικούς ρυθμούς οι προετοιμασίες στο Ισλαμαμπάντ ενόψει διεθνών διαπραγματεύσεων που θα προσελκύσουν την παγκόσμια προσοχή. Οι δρόμοι της πρωτεύουσας του Πακιστάν βάφονται, ενώ τα μέτρα ασφαλείας έχουν ενισχυθεί σημαντικά, με την ατμόσφαιρα να είναι φορτισμένη από προσμονή και ανησυχία.
Έξι εβδομάδες μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν που σκότωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, οι συνομιλίες μεταξύ αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ιράν είναι προγραμματισμένες για το ερχόμενο Σάββατο. Τα γεγονότα έχουν προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στην περιοχή, με χιλιάδες θανάτους και την πολεμική κατάσταση να εξαπλώνεται σε πολλές χώρες.
Οι διαπραγματεύσεις έρχονται μόλις λίγες ημέρες μετά από συμφωνία εκεχειρίας δύο εβδομάδων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ωστόσο η ανακωχή κρέμεται σε λεπτές ισορροπίες, με ζωτική τη σημασία των ερμηνειών των όρων και τις κλιμακούμενες επιθέσεις του Ισραήλ στον Λίβανο.
Ωστόσο, οι ιρανικές επιθέσεις σε γειτονικές χώρες του Κόλπου, όχι μόνο κατά του Ισραήλ, έχουν προκαλέσει αναστάτωση, ενώ το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει ταρακουνήσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Προγραμματισμός των συνομιλιών
Οι διαπραγματεύσεις θα λάβουν χώρα στην Ισλαμαμπάντ, ύστερα από επίσημη πρόσκληση του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, για την επίτευξη μιας συνολικής λύσης της σύγκρουσης. Ο Λευκός Οίκος έχει επιβεβαιώσει την έναρξη των συνομιλιών το πρωί του Σαββάτου. Σύμφωνα με το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, οι συζητήσεις ενδέχεται να διαρκέσουν μέχρι και 15 ημέρες.
Οι αντιπροσωπείες θα γίνουν δεκτές στο ξενοδοχείο Serena, το οποίο βρίσκεται στην «Κόκκινη Ζώνη» της πόλης, εκεί όπου βρίσκονται κυβερνητικά κτίρια και πρεσβείες. Οι αρχές έχουν προχωρήσει σε κήρυξη αργιών στις 9 και 10 Απριλίου, εντείνοντας τη φύλαξη.
Συμμετοχή διαπραγματευτών
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, JD Βανς, θα ηγείται της αμερικανικής αποστολής, έχοντας στο πλευρό του τον απεσταλμένο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον Τζάρεντ Κούσνερ. Από την ιρανική πλευρά, η αποστολή θα επικεφαλής από τον πρόεδρο της Βουλής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, και τον υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί. Η συμμετοχή εκπροσώπων των Φρουρών της Επανάστασης δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Ο πρέσβης του Ιράν στο Πακιστάν, Ρεζά Αμίρι Μογατάμ, είχε δηλώσει μέσω του κοινωνικού δικτύου X για την άφιξη της ιρανικής αποστολής στις 9 Απριλίου, ωστόσο πολύ σύντομα αφαίρεσε την ανάρτηση.
Διαδικασία διαπραγματεύσεων
Ο πρωθυπουργός Σαρίφ προγραμματίζει να υποδεχθεί τις αποστολές και να οργανώσει χωριστές προκαταρκτικές συναντήσεις. Τις κύριες διαπραγματεύσεις θα διευκολύνει ο υπουργός Εξωτερικών, Ισάκ Νταρ. Οι επαφές θα διεξάγονται σε διαφορετικούς χώρους, με Πακιστανούς αξιωματούχους να μεταφέρουν τα μηνύματα. Η συμμετοχή του αρχηγού του στρατού, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, παραμένει ακόμη ανοικτή.
Η παρουσία του Βανς θεωρείται καθοριστική, καθώς θεωρείται πιο διατεθειμένος προς την ειρηνική επίλυση σε σύγκριση με άλλους Αμερικανούς διαπραγματευτές.
Ρόλος του Πακιστάν
Το Πακιστάν έχει αναδειχθεί σε στρατηγικό διαμεσολαβητή ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, διατηρώντας υγιείς σχέσεις με αμφότερες, χωρίς να φιλοξενεί αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Αυτό το στοιχείο ενισχύει την αξιοπιστία του στην Τεχεράνη. Με την προνομιακή του θέση στα σύνορα με το Ιράν, καθώς και με τον δεύτερο μεγαλύτερο σιιτικό πληθυσμό στον κόσμο, το Πακιστάν αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία ως διαμεσολαβητής. Από το 2004, έχει χαρακτηριστεί μέγιστος μη νατοϊκός σύμμαχος των ΗΠΑ.
Η επίσκεψη του Βανς, 15 χρόνια μετά την τελευταία επίσκεψη αμερικανού αντιπροέδρου στην περιοχή, αποδεικνύει τη σημασία της διπλωματικής εμπλοκής, ειδικά δεδομένης της κενής θέσης του αμερικανού πρέσβη στην Ισλαμαμπάντ.
Διακυβεύματα στις συνομιλίες
Η διαφορά απόψεων ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι τεράστια. Το ιρανικό σχέδιο περιλαμβάνει έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή και τερματισμό των στρατιωτικών επιθέσεων κατά συμμάχων. Οι ΗΠΑ δεν έχουν αποδεχθεί τη βάση αυτού του σχεδίου, αν και ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει κάποιες από τις προτάσεις ως «λειτουργικές». Η Ουάσιγκτον επιμένει στην παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου, κάτι το οποίο η Τεχεράνη έχει απορρίψει.
Ο Λίβανος αναδεικνύεται σε κεντρικό σημείο διαφωνίας, έπειτα από τις ισχυρές ισραηλινές επιθέσεις που προκάλεσαν πολλές απώλειες. Ο Αραγκτσί έχει προειδοποιήσει ότι η συνέχιση των επιθέσεων θα μπορούσε να υπονομεύσει την εκεχειρία.
Προοπτικές και προκλήσεις
Η επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας θα είναι δύσκολη με τις υπάρχουσες συνθήκες, λόγω της βαθιάς αντίθεσης μεταξύ των πλευρών. Ορισμένοι παρατηρητές εκτιμούν πως το Ισραήλ λειτουργεί ως παράγοντας αποσταθεροποίησης. Άλλοι επισημαίνουν την έλλειψη εμπιστοσύνης και την απουσία του Ισραήλ στο τραπέζι διαπραγματεύσεων ως σοβαρά εμπόδια. Ωστόσο, παραμένει μια συγκρατημένη αισιοδοξία ότι τουλάχιστον μια προσωρινή συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί που να αφορά στα πυρηνικά και στα Στενά του Ορμούζ. Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των ΗΠΑ να περιορίσουν τις ισραηλινές επιθέσεις και να διατηρήσουν την εκεχειρία, αλλά αυτό θα μπορούσε να αναδειχθεί σε σημαντική νίκη για τον Τραμπ.
