Αυξανόμενες ανησυχίες για την υγεία της άγριας ζωής παρατηρούνται στη Νότια Αμερική, με τους επιστήμονες και τους ειδικούς στη δημόσια υγεία να εκφράζουν προβληματισμούς.
Προειδοποιήσεις σχετικά με τις επιδράσεις ασθενειών που μεταδίδονται μέσω νυχτερίδων και άλλων ζώων έχουν παρατεθεί εδώ και πολλές δεκαετίες. Πρόσφατα, ερευνητές στο Μεξικό κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς ανιχνεύθηκε μια νέα θανατηφόρα ασθένεια σε νυχτερίδες-βαμπίρ, η οποία μπορεί ήδη να κυκλοφορεί στην περιοχή.
Η κύρια ανησυχία αφορά τις πιθανές επιπτώσεις αυτής της ασθένειας στην παγκόσμια κτηνοτροφία και κατά συνέπεια, στη δημόσια υγεία.
Σημασία των νυχτερίδων στη μετάδοση ασθενειών
Η γνώση σχετικά με τον τρόπο μετάδοσης ασθενειών από τις νυχτερίδες και άλλα ζώα έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, οι νυχτερίδες παρουσιάζουν αυξημένο μεταβολισμό, γεγονός που προκαλεί έναν τύπο «πυρετού», ευνοώντας τη διάδοση ιών.
Η επαφή τους με θηλαστικά που διαθέτουν χαμηλότερη θερμοκρασία σώματος μπορεί να οδηγήσει σε διασπορά επικίνδυνων παθογόνων. Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι οι νυχτερίδες διαθέτουν ένα πολύπλοκο εσωτερικό «σύστημα προστασίας» απέναντι στις ιογενείς λοιμώξεις.
Σε αντίθεση με αυτούς, έχουν αναπτύξει ένα εξαιρετικά ανθεκτικό ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύοντας τις από περισσότερους από 200 γνωστούς ιούς. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές μελέτες τις έχουν αναγνωρίσει ως πιθανή πηγή του COVID-19 στους ανθρώπους.
Πρόοδος στην πρόληψη ζωονοσογόνων λοιμώξεων
Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα έχει επιτύχει πρόοδο στην κατανόηση των ασθενειών που μεταφέρονται από τα ζώα στους ανθρώπους. Μέσω συνεργασιών και τακτικών ερευνών, έχουν αποτραπεί σοβαρές επιδημίες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ανθρωπότητα.
Η μελέτη της φύσης των ζώων και των απολιθωμάτων επιτρέπει την κατανόηση της εξέλιξης και της βιοποικιλότητας. Ενδεικτικά, πρόσφατα ανακαλύφθηκε η μεγαλύτερη διαδρομή αποτυπωμάτων χελώνας, ηλικίας 83 εκατομμυρίων ετών, που προσέφερε νέα στοιχεία για τη συμπεριφορά αρχαίων ειδών.
Επιπλέον, σπάνια βίντεο από τη γέννηση φυσητήρων αποκάλυψαν αξιοσημείωτες ομοιότητες με τους ανθρώπους στη διαδικασία της γέννας. Αυτές οι παρατηρήσεις υπογραμμίζουν τη βαθιά σύνδεση όλων των ειδών στον πλανήτη.
Μια πρόσφατη μελέτη με τίτλο «Αναδυόμενοι κίνδυνοι στη διεπαφή νυχτερίδων-βαμπίρ και πριόν», που δημοσιεύθηκε στο Journal of Mammalogy τον Μάρτιο του 2026, προειδοποιεί για νέες προκλήσεις που αφορούν τόσο την άγρια ζωή όσο και την κτηνοτροφία.
Η «νόσος ζόμπι» και οι συνέπειές της στην κτηνοτροφία
Η χρόνια νόσος απώλειας (Chronic Wasting Disease – CWD), γνωστή και ως «νόσος ζόμπι», ορίζεται ως μια μεταδοτική και σχεδόν πάντα θανατηφόρα νευρολογική ασθένεια. Δεν προκαλείται από ιούς ή βακτήρια, αλλά από πριόνια — λανθασμένα αναδιπλωμένες πρωτεΐνες που οδηγούν σε εγκεφαλική βλάβη και θάνατο.
Παρόλο που η ασθένεια εντοπίζεται κυρίως σε ελάφια, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις και σε αγελάδες, καθώς και σε άλλα είδη ζώων εκτροφής. Ορισμένες γενετικές διαφοροποιήσεις φαίνεται να προσφέρουν σε κάποιους οργανισμούς μεγαλύτερη αντοχή απέναντι στις λοιμώξεις.
Νυχτερίδες-βαμπίρ ως σκευωροί της CWD
Η πρόσφατη έρευνα εξετάζει αν οι νυχτερίδες-βαμπίρ (Desmodus rotundus) ενδέχεται να μεταδίδουν τη CWD στα ζώα εκτροφής, καθώς η ασθένεια εξαπλώνεται στο Μεξικό. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτές οι νυχτερίδες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως φορείς, μεταφέροντας την ασθένεια σε άλλα ζώα και, ενδεχομένως, σε βάθος χρόνου και στους ανθρώπους.
Αν και η επιστημονική κοινότητα διαθέτει ήδη σημαντικές γνώσεις σχετικά με την βιολογία των νυχτερίδων, η συγκεκριμένη μελέτη επισημαίνει τη σημασία του είδους αυτού στη διάδοση μιας νέας απειλής για την κτηνοτροφία και τη δημόσια υγεία.
