Η νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Aberystwyth επισημαίνει τη σημασία του χιούμορ για τους ηλικιωμένους, επισημαίνοντας πώς αυτό τους βοηθά να πλοηγηθούν στις προκλήσεις της γήρανσης και να παραμείνουν κοινωνικά ενεργοί.
Η μελέτη, βασισμένη σε εις βάθος συνεντεύξεις με ηλικιωμένους από την Ουαλία, τη Σκωτία και την Αγγλία, εξετάζει τον αντίκτυπο της αίσθησης του χιούμορ στην ψυχική ευεξία κατά την τρίτη ηλικία.
Όπως κατέδειξε η έρευνα, οι μεγαλύτεροι άνθρωποι αξιοποιούν το χιούμορ ως μηχανισμό για να αντιμετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις και ως μέσο διατήρησης της αξιοπρέπειας μπροστά σε πένθη ή την επιδείνωση της υγείας αγαπημένων τους προσώπων.
Επιπλέον, παρατηρήθηκε ότι άτομα άνω των 60 ετών χρησιμοποιούν την κωμωδία για να μειώσουν τις ανησυχίες τους σχετικά με την υγεία και να ενδυναμώσουν τις κοινωνικές τους σχέσεις.
Διαφορές φύλου στη χρήση του χιούμορ
Η έρευνα έδειξε ότι οι γυναίκες τείνουν να χρησιμοποιούν το χιούμορ πιο συχνά για να διαχειριστούν συναισθηματικά ευαίσθητες καταστάσεις, ενώ οι άνδρες εστιάζουν περισσότερο στη χρήση του για τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών. Οι γυναίκες δείχνουν να είναι πιο συνειδητοποιημένες για τις ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες των αστείων.
Το χιούμορ ως μηχανισμός επιβίωσης
Η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Heather Heap, έθιξε ότι: «Ακούγοντας τους συμμετέχοντες να μιλούν για το χιούμορ στην καθημερινή τους ζωή, έγινε σαφές πόσο βαθιά είναι συνυφασμένο με την εμπειρία της γήρανσης. Πολλοί εξέφρασαν τη φράση “αν δεν γελούσα, θα έκλαιγα”, και αυτό αποτυπώνει πραγματικά το συναισθηματικό βάρος που κουβαλά το χιούμορ για τους ηλικιωμένους.»
Πρόσθεσε ότι «το χιούμορ δεν είναι απλώς μια ελαφριά ανακούφιση — είναι ένας μηχανισμός αντιμετώπισης, μια κοινωνική ‘κόλλα’ και, για ορισμένους, ακόμη και μια προστατευτική μάσκα στις ‘σκοτεινές τους μέρες’.»
Οι συμμετέχοντες υπενθύμισαν επίσης ότι, αν και το χιούμορ μπορεί να είναι ενθαρρυντικό και οικείο, μπορεί να αποκτήσει επιβλαβή διάσταση όταν προσβάλλει ανθρώπους αντί για καταστάσεις. Η σωστή κατανόηση αυτής της ισορροπίας αποτελεί κλειδί για την εκτίμηση του ρόλου του στη ευημερία κατά την τρίτη ηλικία.
Κοινό γέλιο και κοινωνική σύνδεση
Η μελέτη αποκάλυψε ότι το κοινό γέλιο ενδυναμώνει τις σχέσεις και ενθαρρύνει τους ηλικιωμένους να αναζητούν κοινωνική αλληλεπίδραση. Οι συμμετέχοντες που παρουσίαζαν μεγαλύτερη ευημερία χρησιμοποίησαν το χιούμορ ώστε να ενθαρρύνουν τους άλλους και να διατηρήσουν θετική στάση, ενώ οι λιγότερο ευτυχισμένοι το χρησιμοποιούσαν ως αμυντικό μηχανισμό.
Πολλοί συμμετέχοντες ανέφεραν αίσθηση απομάκρυνσης από το χιούμορ των νεότερων γενεών και εξέφρασαν ανησυχίες για το κατά πόσον το χιούμορ που εκτιμούν είναι ακόμα αποδεκτό, γεγονός που τους κάνει πιο προσεκτικούς στην έκφρασή τους.
Προτιμήσεις στο χιούμορ των ηλικιωμένων
Ο συν-συγγραφέας Dr. Gil Greengross υπογράμμισε: «Ενώ κάποιοι ηλικιωμένοι μας είπαν ότι απολαμβάνουν το ξηρό ή το ‘μαύρο’ χιούμορ, πολλοί δεν τους αρέσουν τα αστεία που στοχοποιούν άτομα ή περιέχουν βωμολοχίες και επιθετικά στυλ κωμωδίας. Ορισμένοι μάλιστα θεωρούν ότι τα αστεία που αφορούν την ηλικία και τα στερεότυπα ενισχύουν την αρνητική αυτοεικόνα, ενώ άλλοι τα απολαμβάνουν, ιδίως όταν μοιράζονται με άλλους ηλικιωμένους.»
Τα ευρήματα της έρευνας υπογραμμίζουν την ανάγκη να εξετάζεται το χιούμορ με σοβαρότητα στη συζήτηση γύρω από τη γήρανση, ενισχύοντας την σημασία για περαιτέρω έρευνες σχετικά με τις διαφορές στις ομάδες ηλικιωμένων και τους ψυχολογικούς μηχανισμούς που συνδέουν το χιούμορ με την ευημερία.
