Δύο κύρια σενάρια επικεντρώνονται στην αποστολή χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν. Το πρώτο σχετίζεται με την αποστολή ειδικών δυνάμεων, που θα αναλάβουν την ανάκτηση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και ίσως θα παράσχουν υποστήριξη σε τοπικές αντάρτικες ομάδες. Το δεύτερο σενάριο περιλαμβάνει τη χρησιμοποίηση συμβατικών χερσαίων δυνάμεων, όπως πεζοναυτών και αλεξιπτωτιστών, σε επιχειρήσεις που θα επηρεάσουν τον ιρανικό έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ. Η ταυτόχρονη επίτευξη και των δύο επιδιώξεων μπορεί να θεωρηθεί ως τρίτη επιλογή.
Υπάρχει γενική συμφωνία ότι οι ειδικές επιχειρήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει και θα συνεχιστούν ανεξαρτήτως της ανάπτυξης άλλων δυνάμεων.
Η προοπτική γενικευμένης χερσαίας εισβολής φαίνεται απίθανη, εκτός εάν το Ιράν προχωρήσει σε ακραίες ενέργειες, όπως η χρήση χημικών όπλων. Ο πρώην Πρέσβης των ΗΠΑ, Πάτρικ Θέρος, αναφέρει ότι καμία χώρα στην περιοχή δεν θα ανέβαινε στον κίνδυνο να φιλοξενήσει τον απαιτούμενο στρατό για την κατοχή του Ιράν. Επιπλέον, η επιδρομή αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «πόλεμος χωρίς τέλος», τον οποίο ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θέλει να αποφύγει.
Στο Ιράν, οι αναφορές στον Τύπο αναφέρονται σε ένα «σενάριο Βενεζουέλας», το οποίο περιλαμβάνει την επίθεση από αερομεταφερόμενους αλεξιπτωτιστές για την κατάληψη κρίσιμων σημείων του καθεστώτος. Ωστόσο, αυτό το σενάριο δεν θεωρείται αληθοφανές στην Ευρώπη, στην Ουάσιγκτον ή στο Ισραήλ.
Πάντως, στην Ουάσιγκτον θεωρείται δεδομένο ότι η αποχώρηση δεν είναι μια επιλογή.
Η αμερικανική παρέμβαση δεν έχει χαρακτηριστεί ως επιθυμητή από τους Κόλπους και η αντίδραση των κρατών της περιοχής ήταν περιορισμένη αλλά αποφασιστική. Ο πρώην επικεφαλής του Τμήματος Πολιτικής και Ανάλυσης της National Unity Assembly του Μπαχρέιν, Αμπντουλά Αλ Τζουνάιντ, μιλά για μια αυστηρά αμυντική στάση που αποφεύγει την κλιμάκωση. Οι χώρες όπως το Μπαχρέιν, το Κατάρ, το Ομάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία επικεντρώνονται στην αεροπορική άρνηση πρόσβασης, χρησιμοποιώντας το ναυτικό και συστήματα αντιαεροπορικών πυραύλων. Οι τοπικοί αποσχιστικοί πυρήνες, που προσέφεραν πληροφορίες στόχευσης από το έδαφος, έχουν αντιμετωπιστεί με σχετική επιτυχία.
Το σημαντικό είναι ότι οι χώρες του Κόλπου δεν θα αποδεχτούν μια αμερικανική αποχώρηση. Η επιβολή ενός «διοδίου» του Ιράν στα Στενά θα τις υποχρέωνε να καταβάλουν φόρο υποτέλειας στην Τεχεράνη. Το σταθερό μήνυμα είναι ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «τερματίσουν τη δουλειά».
Κατά συνέπεια, η παρουσία χερσαίων δυνάμεων θεωρείται σχεδόν βέβαιη, ενώ το ερώτημα παραμένει ποιο θα είναι το ζητούμενο.
Η στρατηγική παρουσία δυνάμεων
Στον Κόλπο, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποστέλλουν ειδικές δυνάμεις και τακτικές χερσαίες δυνάμεις με σκοπό την ανάπτυξη ποικιλίας στρατηγικών επιλογών. Με τις δυνάμεις που ήδη βρίσκονται εκεί ή καθοδόν, η Ουάσιγκτον προετοιμάζει το έδαφος για αερομεταφερόμενες επιχειρήσεις, αμφίβιες απορρίψεις και γρήγορη τοποθέτηση χερσαίων μονάδων. Στην περιοχή είναι ήδη παρούσες οι Army Rangers, οι Navy SEALs, η Delta Force, καθώς και η 5η Ομάδα Ειδικών Δυνάμεων και η 160ή Αεροπορική Ταξιαρχία Ειδικών Επιχειρήσεων (SOAR).
Συμπεριλαμβάνονται επίσης συμβατικές δυνάμεις, όπως η Αποβατική Δύναμη Πεζοναυτών (Marine Expeditionary Unit) και ενισχύσεις αερομεταφερόμενων δυνάμεων, όπως η 31η Μονάδα Πεζοναυτών και η 82η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία που βρίσκεται στην Ιορδανία. Αυτές οι δυνάμεις δεν σχεδιάζονται για εισβολές, αλλά για στοχευμένα πλήγματα.
Η προοπτική μιας επιχείρησης με στόχο τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν και τα αποθέματα ουρανίου φαίνεται πιθανή. Ο Δρ. Ιφτάχ Μπούρμαν του Πανεπιστημίου Bar‑Ilan υποστηρίζει ότι μια χερσαία επιχείρηση Ειδικών Δυνάμεων για την ασφαλή κατάληψη υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου είναι στρατηγικά εφικτή. Ο Καθηγητής Εϊτάν Σαμίρ, που έχει υπηρετήσει στο Υπουργείο Στρατηγικών Υποθέσεων του Ισραήλ, προσθέτει ότι η μόνος περιοριστικός παράγοντας για μια τέτοια επιχείρηση είναι η πληροφορία: «αν γνωρίζεις πού βρίσκεται, μπορεί να γίνει».
Η εστίαση σε στρατηγικές τοποθεσίες, όπως το νησί Χάργκ και τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ και Μικρό Τουνμπ είναι ουσιώδης, καθώς αυτά ελέγχουν περισσότερες από το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Ο Απόστρατος Πλοίαρχος Ντέιβιντ Λέβι, πρώην Διευθυντής Συνεργασίας Θεάτρου Επιχειρήσεων της Κεντρικής Διοίκησης του Αμερικανικού Ναυτικού στον Κόλπο, αναφέρει ότι οι ΗΠΑ είναι προετοιμασμένες για τη συγκεκριμένη στρατηγική εδώ και 20 χρόνια, με τις δυνάμεις έτοιμες να κρατήσουν τις παραπάνω θέσεις. Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι η ηθική έχει ενισχυθεί λόγω της φθοράς του ιρανικού ναυτικού.
Η ικανότητα του Ιράν να εξαπολύει φθηνά drones ενάντια σε περιορισμένα και ακριβά αποθέματα αναχαιτιστών φαίνεται να φθίνει. Οι ουκρανικές δυνάμεις που έχουν έρθει στην περιοχή προσφέρουν σχετικά οικονομικά συστήματα αναχαίτισης.
Ωστόσο, ο αριθμός των drones θα συνεχίσει να αποτελέσει πρόβλημα.
Αμερικανοί και αναλυτές του Κόλπου εκτιμούν ότι οι αποθήκες πυρομαχικών είναι διαθέσιμες για τις ΗΠΑ, ενώ το Ιράν ενδέχεται να δυσκολεύεται να ανανεώσει τα δικά του. Έτσι, ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, μια άλλη άποψη αναδύεται.
Ο Καθηγητής Βαλί Γκολμοχαμαντί από το Πανεπιστήμιο Tabiat Modarres στην Τεχεράνη προειδοποιεί ότι τέτοιες παρεμβάσεις, αν και τακτικά ελκυστικές, μπορεί να οδηγήσουν σε εκτενή κλιμάκωση και δεν είναι πιθανό να προσφέρουν ελεγχόμενο ή αποφασιστικό αποτέλεσμα.
Ο Σάμπετ επισημαίνει ότι μια τέτοια κίνηση μπορεί να προκαλέσει οριζόντια ασύμμετρη αντίδραση, όπως πλήγματα σε ενεργειακές και εφοδιαστικές υποδομές σε πολλαπλά μέτωπα.
Περίκλειση της σύγκρουσης;
Η κλιμάκωση μπορεί να είναι πιθανή και για τις δύο πλευρές. Ένα αναφερόμενο σενάριο αφορά περιοχές του Κουρδιστάν και Μπαλουχιστάν, πιθανόν με τη στήριξη ειδικών δυνάμεων.
Σύμφωνα με τον Μπούρμαν, ιρανικές αντιφρονούσες οργανώσεις προετοιμάζονται για χερσαίους ελιγμούς στο Ιράν, πιθανώς με υποστήριξη από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Προς το παρόν, η προσοχή εστιάζεται στο Κουρδικό ζήτημα. Ο Γκολμοχαμαντί σχολιάζει ότι υπάρχουν ενδείξεις εξωτερικών προσπαθειών για την ενεργοποίηση κουρδικών ομάδων κατά του Ιράν, όμως αυτό δεν έχει μεταφραστεί σε χειροπιαστά αποτελέσματα. Οι δυνάμεις Φρουρών της Επανάστασης διατηρούν υψηλά επίπεδα ετοιμότητας στα δυτικά σύνορα, ενώ φιλοϊρανικές δυνάμεις στο βόρειο Ιράκ λειτουργούν ως προωθημένα πιέσεων.
Επιπλέον, οι Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν και Πακιστάν προσπαθούν να αποφύγουν εμπλοκή.
Η Γκάλια Λίντενστραους, ερευνήτρια στο Institute for National Security Studies (INSS), εκτιμά ότι οι γειτονικές χώρες δε σκοπεύουν να ανοίξουν νέα μέτωπα. Οι αναλυτές πιστεύουν ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί τη διάλυση του Ιράν, φοβούμενη τις συνέπειες στο Κουρδικό ζήτημα.
Αν και οι δεσμοί του Αζερμπαϊτζάν με την ιρανική κοινότητα είναι ισχυροί, δύσκολα θα αναλάβει πρωτοβουλία. Ένα ενδεχόμενο αδιέξοδο θα μπορούσε να προκληθεί από συγκρούσεις μεταξύ Αζέρων και Κούρδων στο βόρειο Ιράν.
Ομοίως, το Πακιστάν προτιμά να διατηρήσει την εδαφική ακεραιότητα του Ιράν, καθώς το άνοιγμα του Μπαλουχικού ζητήματος θα είχε σοβαρές συνέπειες. Η Τουρκία και το Ισλαμαμπάντ έχουν προσφέρει διαμεσολάβηση. Ο Όραλ Τόγκα, ερευνητής στο Κέντρο Ιρανικών Σπουδών στην Άγκυρα, σημειώνει την ικανότητα της Τουρκίας να συνομιλεί με Ιρανούς, Άραβες και Δύση.
«Για την Τουρκία, το καλύτερο σενάριο θα ήταν μια ταχεία κατάπαυση του πυρός και η αναζήτηση φόρμουλων για την αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή» προσθέτει, επισημαίνοντας τη σημασία μιας συμφωνίας πριν ξεπεραστεί το όριο για στρατιωτική επιχείρηση.
Το Ιράν έχει στη διάθεσή του μια επικίνδυνη επιλογή: την ναρκοθέτηση των Στενών. Αυτή η κίνηση θα ενορχήστρωνε τη στρατηγική του Ιράν για επιλεκτική διέλευση πλοίων.
Ποιος έχει το προβάδισμα;
Εάν το Ιράν επιλέξει μια κλιμακωμένη στρατηγική, η αναστάτωση της ναυσιπλοΐας θα συνεχιστεί αδιάκοπα. Ευρωπαϊκές πηγές αναφέρουν ότι το Ιράν διαθέτει νάρκες που μπορεί να ενεργοποιήσει εξ αποστάσεως, ενώ οι χώρες του Κόλπου δεν διαθέτουν κατάλληλα αντίμετρα.
Ο Δρ. Μπεν Κόναμπλ, πρώην αξιωματικός πληροφοριών, πιστεύει ότι το Ιράν έχει στη διάθεσή του έναν σημαντικό αριθμό αντιπλοϊκών πυραύλων και ότι η ασφαλής εκτίμηση είναι πως τα Στενά δεν μπορούν να ασφαλιστούν λιγότερο απαιτητικά, χρειάζοντας «δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στο έδαφος για αόριστο χρόνο». Ωστόσο, μια «περιορισμένη επιχείρηση» μπορεί να είναι εφικτή, αλλά το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν μπορεί να επιτευχθεί στρατηγική βιωσιμότητα.
Εν τέλει, αν το Ιράν προσφύγει σε οικονομικό πόλεμο, θα έχει τον χρόνο με το μέρος του. Οι τιμές του πετρελαίου θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν, και χώρες με περιορισμένα αποθέματα σύντομα θα αντιμετωπίσουν σοβαρές ενεργειακές ελλείψεις. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς μια τακτική νίκη που να υπερβαίνει αυτές τις στρατηγικές πραγματικότητες.
