Η έννοια της «παθητικής κακοποίησης» ζώων παραμένει ακόμα σε μεγάλο βαθμό ασαφής και μη κατανοητή από την κοινωνία, παρά την παρέμβαση του Αρείου Πάγου το 2013 με την εγκύκλιο 1/13, η οποία καθόρισε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράττεται το εν λόγω αδίκημα.
Ο νόμος 4830/2021 ενσωματώνει αυστηρές διατάξεις, που δεν αναγνωρίζουν την παθητική κακοποίηση απλώς ως πλημμέλημα. Υπάρχουν περιπτώσεις που αυτή μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε κακουργηματικές κατηγορίες.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υπόθεση παθητικής κακοποίησης που συνέβη με ένα ιπποειδές, γνωστό ως Αγάπη, στο Κορωπί, το οποίο οδηγήθηκε στον θάνατο, και για το οποίο έχει σχηματιστεί δικογραφία. Ο ιδιοκτήτης του κατηγορείται για κακούργημα.
Ωστόσο, η σοβαρότητα της παθητικής κακοποίησης συχνά παραβλέπεται ακόμα και από δικαστικούς λειτουργούς, καθώς η συγκεκριμένη μορφή κακοποίησης δεν αφήνει πάντα ορατά σημάδια. Υπάρχουν περιπτώσεις, όπου οι κατηγορούμενοι αθωώνονται παρά την ύπαρξη καταφανών στοιχείων κακομεταχείρισης.
Η παθητική κακοποίηση δεν εκδηλώνεται με σωματική βία, αλλά συχνά σχετίζεται με την παρατεταμένη έκθεση ενός ζώου σε δυσμενείς συνθήκες, οι οποίες οδηγούν σε αργό μαρασμό του. Παραδείγματα περιλαμβάνουν καταλύματα που δεν παρέχουν καμία προστασία από τις καιρικές συνθήκες, ή περιορισμένους χώρους που δεν επιτρέπουν την κίνηση του ζώου.
Περίοδοι κατά τις οποίες σκύλοι παραμένουν μόνιμα δεμένοι, συχνά σε βρώμικα περιβάλλοντα, και ζώα περιορισμένα σε υπόγεια και γκαράζ, όπου αντιμετωπίζουν δυσκολία στην ισορροπία, είναι ενδεικτικά της κατάστασης.
Αυτές οι συνθήκες δεν συνεπάγονται αναγκαστικά σωματική βία, όμως προκαλούν μόνιμο ψυχολογικό και σωματικό πόνο, που μπορεί να καταλήξει σε σοβαρές ασθένειες ή ακόμη και θάνατο.
Δυστυχώς, η κακοποίηση των ζώων δεν περιορίζεται μόνο σε ιδιώτες. Σε κάποιες περιπτώσεις, έχει καταγραφεί και σε δημοτικές δομές. Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση του κυνοκομείου του Δήμου Σπάρτης, όπου περίπου 500 ζώα ζούσαν σε απαράδεκτες συνθήκες, σχεδόν ως «ζωντανά-νεκρά» πριν από τέσσερα χρόνια.
Φιλοζωικές οργανώσεις και νομικοί επισημαίνουν ότι τέτοια μοτίβα επαναλαμβάνονται συχνά, έστω και σε μικρότερη κλίμακα, σε άλλα καταφύγια.
Η δικηγόρος Ελενα Αρβανίτη, με εξειδίκευση στο Δίκαιο των Ζώων και νομική σύμβουλος της Ειδικής Γραμματείας για τα Ζώα Συντροφιάς του υπουργείου Εσωτερικών, τονίζει ότι η κατανόηση της έννοιας της παθητικής κακοποίησης παραμένει περιορισμένη.
Όπως δηλώνει, δικηγόροι του Δήμου Αλεξάνδρειας Ημαθίας, όταν αναφέρονται στα ζώα του δημοτικού κυνοκομείου, έχουν διερωτηθεί: «Μα δεν τα χτυπούσαμε τα ζώα… Ποια είναι η κακοποίηση;». Αυτή η νοοτροπία, σύμφωνα με την Αρβανίτη, αποδεικνύει την έλλειψη κατανόησης ότι η ταλαιπωρία ενός ζώου μπορεί να προκύψει και από παράγοντες πέραν της σωματικής βίας.
«Είναι ζωτικής σημασίας να γίνει κατανοητό ότι η παθητική κακοποίηση μπορεί, σε ακραίες περιπτώσεις, να οδηγήσει στον θάνατο του ζώου. Έχει εξίσου σοβαρές συνέπειες με την ενεργητική κακοποίηση», καταλήγει η Ελενα Αρβανίτη.
