Η σύγκρουση στην Μέση Ανατολή επιφέρει σοβαρές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας την αγοραστική ικανότητα των νοικοκυριών και δημιουργώντας προβλήματα στην προσφορά για τις επιχειρήσεις. Αυτή η κατάσταση ενισχύει τον παγκόσμιο πληθωρισμό και ασκεί πιέσεις στο συνολικό ΑΕΠ. Οι συνέπειες αυτές θα εξαρτηθούν από τρεις κύριους παράγοντες: τη διάρκεια κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, τη σοβαρότητα των πλήγματων που μπορεί να υποστούν κρίσιμες ενεργειακές υποδομές και το επίπεδο γεωπολιτικού ρίσκου που αναλαμβάνουν οι αγορές, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της σύγκρουσης.
Η κατάσταση στην Ευρώπη, η οποία ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας πλήττεται πιο σφοδρά, ωστόσο, σε μικρότερο βαθμό σε σύγκριση με την περίοδο που ακολούθησε την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις οικονομίες της Ασίας. Δηλώσεις ανώτερων αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και οι πρόσφατες μακροοικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, επισημαίνουν τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της κρίσης στην ευρωπαϊκή ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, υποδεικνύοντας πάντως μικρότερη επίπτωση σε σχέση με την κρίση του 2022-2023.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει προγραμματίσει συγκεκριμένες ενέργειες για την αποτελεσματική διαχείριση της τρέχουσας κρίσης.
Πρώτον, συνδυάζοντας τις γνώσεις από την περίοδο 2022-23, προτείνεται η υλοποίηση βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων ενεργειακών μέτρων, με σκοπό να μετριαστεί η επίδραση της αύξησης των διεθνών τιμών ενέργειας στις ευρωπαϊκές τιμές, καθώς και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και η ενεργειακή ασφάλεια.
Δεύτερον, είναι κρίσιμη η ενεργοποίηση ενός κοινά συντονισμένου ευρωπαϊκού πλαισίου δημοσιονομικών μέτρων, με στόχο την περιορισμένη καταγραφή του αντίκτυπου από την αύξηση των τιμών ενέργειας στο συνολικό επίπεδο τιμών και τη στοχευμένη υποστήριξη των νοικοκυριών. Τα Συμπεράσματα του πρόσφατου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προσφέρουν περιθώρια για μεγαλύτερη ευελιξία στη λήψη τέτοιων μέτρων, είτε σε ευρωπαϊκό είτε σε εθνικό επίπεδο.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη θεσπίσει εθνικές πρωτοβουλίες για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κρίσης στα ελληνικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Πρώτον, το προσωρινό πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους κατά τη διάρκεια της κρίσης στοχεύει στην αποφυγή αυξήσεων τιμών που δεν δικαιολογούνται από τις αυξήσεις των διεθνών τιμών ενέργειας.
Δεύτερον, μέσω της δέσμης μέτρων στήριξης που ανακοινώθηκε πρόσφατα, παρέχεται στήριξη για την αποτροπή της μετακύλισης των αυξήσεων των τιμών ενέργειας στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων και στο γενικό επίπεδο τιμών, όπως και για τη μείωση των αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων για τα νοικοκυριά. Αυτά τα μέτρα είναι συμβατά με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας, έχουν σχεδιαστεί ώστε να «φτάσουν» στους τελικούς τους δικαιούχους και εφαρμόζονται με κοινωνική δικαιοσύνη, αποφέροντας οφέλη στα μεσαία και χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Τέλος, υπάρχουν δυναμικές για περαιτέρω στήριξη αν χρειαστεί, σε περίπτωση που η κρίση παραταθεί. Υπό το πρίσμα της αβεβαιότητας σχετικά με τη διάρκεια της κρίσης, είναι σημαντικό να υπάρχουν εφεδρείες για ενδεχόμενη περαιτέρω επιδείνωση του διεθνούς οικονομικού κλίματος.
