Η πρόσφατη ανησυχία για τις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με το ΝΑΤΟ εντάθηκε το βράδυ της Παρασκευής, καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την πιθανότητα αποχώρησης της χώρας από τη Συμμαχία. Η δήλωση αυτή προήλθε μετά την άρνηση από τις ευρωπαϊκές χώρες να στηρίξουν τις αμερικανικές ενέργειες στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Τραμπ, οι ΗΠΑ δεν έχουν υποχρέωση να συμμετέχουν στο ΝΑΤΟ. Αναφερόμενος στις δράσεις των Ευρωπαίων συμμάχων, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διακρίνονται από την αφοσίωσή τους, ενώ οι σύμμαχοι φάνηκαν απρόθυμοι να στηρίξουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Σε ένα επενδυτικό φόρουμ στο Μαϊάμι, εξέφρασε την απογοήτευσή του για την έλλειψη υποστηρίξεων καθώς η εν λόγω σύγκρουση διαρκεί ήδη δύο μήνες.
«Εμείς θα ήμασταν πάντα εκεί για εκείνους, αλλά τώρα, με βάση τις πράξεις τους, υποθέτω ότι δεν χρειάζεται να είμαστε, έτσι δεν είναι;» τόνισε χαρακτηριστικά. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι ΗΠΑ προχώρησαν σε επιθέσεις κατά του Ιράν χωρίς να συμβουλευτούν τους Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι έδειξαν δημόσια την αντίθεσή τους.
Ενδεχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση
Η Ουάσιγκτον αναδεικνύει διαφορετικά μηνύματα σχετικά με τις προθέσεις της, καθώς ο Τραμπ ανάμεσα σε ανακοίνωσης για επικείμενη νίκη και απειλές για κλιμάκωση, ακόμη και με αποστολή χερσαίων δυνάμεων. Η κατάσταση επιδεινώθηκε με την πυραυλική επίθεση από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης κατά του Ισραήλ, γεγονός που προκαλεί ανησυχίες για περαιτέρω κλιμάκωση και απειλές στη ναυσιπλοΐα.
Αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι πιθανές επιθέσεις των Χούθι στους θαλάσσιους διαδρόμους της Ερυθράς Θάλασσας ή στη Διώρυγα του Σουέζ ενδέχεται να πλήξουν την παγκόσμια οικονομία. Η κατάσταση έχει αναδείξει επίσης την αύξηση των τιμών του πετρελαίου λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, επηρεάζοντας κρίσιες πρώτες ύλες.
Σχέσεις με το ΝΑΤΟ
Η σχέση του Τραμπ με το ΝΑΤΟ είναι διακυμαινόμενη, καθώς έχει αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στο άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας. Οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών έχουν επιδεινωθεί από το 2026, με αφορμή την απειλή του Τραμπ για εισβολή στη Γροιλανδία, γεγονός που αύξησε τις εντάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι οι χώρες της Συμμαχίας δεν συμμετείχαν ενεργά στο Αφγανιστάν, με τον Τραμπ να χαρακτηρίζει τις χώρες «δειλές» κατά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, σημείωσε ότι «Χωρίς τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ είναι μια χάρτινη τίγρη… Δειλοί, και θα το θυμόμαστε!» Οι σύμμαχοι έχουν διασαφηνίσει ότι η επιθετική ενέργεια κατά του Ιράν δεν ενεργοποιεί το άρθρο 5, άρα δεν υποχρεούνται να συμμετάσχουν. Ο Τραμπ συνέχισε με την κριτική του κατά του Βρετανού πρωθυπουργού, αναφερόμενος σε αυτόν ως «όχι και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ» και αποκαλώντας τα βρετανικά αεροπλανοφόρα «παιχνίδια».
Προτάσεις Τραμπ για αμυντικές δαπάνες
Ειδικότερα, ο Τραμπ φέρεται να εξετάζει την επιβολή ενός συστήματος «pay to play», βάσει του οποίου οι χώρες που δεν θα διαθέτουν τουλάχιστον το 5% του ΑΕΠ τους για άμυνα θα χάνουν τα δικαιώματα ψήφου στις αποφάσεις του ΝΑΤΟ. Η υποχρέωση των μελών να δαπανούν τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ τους έχει ήδη προκύψει από προτροπή του Τραμπ το 2018. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, σημείωσε ότι τα μέλη θα πρέπει να υποβάλουν σχέδια για την επίτευξη αυτού του νέου στόχου κατά τη διάρκεια επερχόμενης συνόδου στην Τουρκία.
Αμερικανική πηγή ανέφερε: «Πρέπει να ξεκινήσει η συζήτηση για το τι αποτελεί απειλή και ποιος είναι ο ρόλος της Συμμαχίας. Πρέπει να σταλεί το μήνυμα ότι όσα έκαναν η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι απαράδεκτα». Η προτεινόμενη αλλαγή από τον Τραμπ θα μπορούσε να αποκλείσει χώρες με χαμηλότερες αμυντικές δαπάνες από συμμετοχές σε αποφάσεις σχετικά με στρατιωτικές αποστολές και την ενεργοποίηση του άρθρου 5. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει καλύψει τον τρέχοντα στόχο του 2%, ωστόσο δαπανεί λιγότερα από 13 άλλους συμμάχους.
Η ετήσια έκθεση του ΝΑΤΟ αναφέρεται ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δαπάνησε 2,33% του ΑΕΠ του για άμυνα, ποσοστό ελαφρώς υψηλότερο από εκείνο της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Η νέα πρόταση απαιτεί ομοφωνία από όλα τα μέλη, γεγονός που δυνητικά επηρεάζει τις σχέσεις Τραμπ με τη Συμμαχία.
